Trong đời thường, bức tường nào chịu được lửa cũng hay được gọi là tường chống cháy. QCVN 06:2022/BXD dùng khái niệm chặt chẽ hơn: bộ phận ngăn cháy gồm tường ngăn cháy, vách ngăn cháy và sàn ngăn cháy, dùng để ngăn đám cháy lan từ một khoang cháy hoặc gian phòng đang cháy sang khu vực khác. Trong bài, tường chống cháy được hiểu là tường ngăn cháy, còn vách chống cháy là vách ngăn cháy theo quy chuẩn.

Khoang cháy là phần nhà được ngăn cách bằng tường và (hoặc) sàn ngăn cháy, bảo đảm đám cháy không lan ra ngoài khoang trong suốt thời gian cháy. Quy chuẩn quy định các khoang cháy được ngăn chia bằng tường ngăn cháy loại 1 và (hoặc) sàn ngăn cháy loại 1; riêng nhà bậc chịu lửa IV và V được dùng tường loại 2.

Vách ngăn cháy làm việc ở phạm vi nhỏ hơn: bao che giếng, hộp kỹ thuật, tiền sảnh, hành lang, hoặc ngăn các phần nhà có công năng khác nhau trong cùng khoang cháy. Chẳng hạn, để ngăn khối văn phòng với khu sản xuất trong cùng một nhà, Sửa đổi 1:2023 chấp nhận bộ phận ngăn cháy tối thiểu EI 45 (nhà bậc chịu lửa I đến III) hoặc EI 15 (bậc IV), bên cạnh các giải pháp tương đương.

Giới hạn chịu lửa được đánh giá theo ba trạng thái. R là mất khả năng chịu lực. E là mất tính toàn vẹn, tức lửa và khí nóng lọt qua khe nứt, mối nối. I là mất khả năng cách nhiệt, tức mặt không tiếp xúc lửa nóng vượt ngưỡng. Với bộ phận ngăn cách đứng không chịu tải, phép thử thực hiện theo TCVN 9311-8:2012 hoặc tiêu chuẩn tương đương.

Tường chống cháy cần thêm R vì nhiệm vụ nặng hơn. Quy chuẩn yêu cầu tường ngăn cháy chia khoang cháy phải xây trên toàn bộ chiều cao nhà hoặc tới sàn ngăn cháy loại 1. Tường cũng phải ngăn được cháy lan sang khoang bên cạnh ngay cả khi kết cấu nhà ở phía có cháy bị sụp đổ. Nói cách khác, tường phải tự đứng vững trong suốt thời gian yêu cầu, không bị kéo đổ theo phần nhà đang cháy.

Vách ngăn cháy không chịu tải nên chỉ cần EI. Tuy vậy, “không cần R” chỉ đúng với tấm vách: quy chuẩn yêu cầu R của khung giữ ổn định, cấu kiện đỡ và nút liên kết không thấp hơn giới hạn chịu lửa yêu cầu của phần ngăn cách. Một vách EI 45 treo trên khung thép không được bảo vệ vẫn có thể thất bại, vì khung mất khả năng chịu lực trước khi tấm vách hết tác dụng.

🔹 Với vách ngăn cháy: phù hợp, nếu đi theo cấu hình đã thử nghiệm

Bông khoáng là vật liệu vô cơ, bản thân sợi không cháy. Tấm panel thi công khô, lắp nhanh và nhẹ: tấm dày 100mm, tôn 0.5mm chỉ khoảng 16–18kg/m² (phần tôn và lõi). Điều này thuận lợi khi dựng trên sàn tầng lửng hoặc cải tạo trong nhà xưởng đang vận hành. Vì vậy panel thường được dùng bao che phòng kỹ thuật, kho, hành lang hoặc ngăn khu văn phòng với khu sản xuất.

3CGreen sản xuất panel dày 50, 75, 100mm, tỷ trọng lõi bông khoáng 80 hoặc 100kg/m3, khổ 900, 1000 và 1170mm. Cấp EI đạt được phụ thuộc cấu hình cụ thể (chiều dày, tỷ trọng, kiểu ngàm, hệ liên kết), nên cần đối chiếu biên bản thử nghiệm trước khi chốt. Nếu vách cần lấy sáng, phần kính có thể dùng hệ vách kính chống cháy có hồ sơ tương ứng.

⚠️ Hai điểm thường bị bỏ sót khi dùng panel làm vách ngăn cháy

• Cấp nguy hiểm cháy K0. Vách loại 1 phải đạt K0. Quy chuẩn chỉ cho xếp K0 không cần thử nghiệm khi cấu kiện làm hoàn toàn từ vật liệu không cháy. Tấm panel có lớp keo liên kết giữa tôn và lõi, nên cấp K0 cần có hồ sơ chứng minh.
• Mối nối và chi tiết hoàn thiện. Khe ngàm, chân vách, đỉnh vách, góc và các lỗ xuyên ống, cáp phải làm đúng chi tiết đã thử. Keo, gioăng hay phụ kiện góc thông thường có thể không nằm trong hồ sơ chịu lửa (xem hướng dẫn thi công vách panel).

🚫 Với tường chống cháy loại 1 (REI 150): panel không phải lựa chọn mặc định

Yêu cầu REI 150 áp cho toàn hệ gồm tấm, khung đỡ và liên kết. Ví dụ với nhà xưởng cao 8–10m, nếu lắp đứng, tấm panel dài tối đa 6m theo quy cách của 3CGreen sẽ phải nối theo chiều cao và cần khung trung gian. Mỗi mối nối và khung thêm vào là một điểm phải chứng minh. Thực tế, tường ngăn cháy loại 1 thường là tường xây hoặc bê tông, có thể tra giới hạn chịu lửa danh định theo Phụ lục F. Muốn dùng hệ panel ở vị trí này, cần hồ sơ thử nghiệm toàn hệ và được chấp thuận khi thẩm duyệt thiết kế PCCC.

Với tường chống cháy loại 2 (REI 45), dùng để chia khoang cháy trong nhà bậc chịu lửa IV, V hoặc ở một số vị trí quy chuẩn chỉ định. Hệ panel có thể được xem xét nếu chứng minh được REI 45 cho toàn hệ, kể cả khung đỡ.

1. Bộ phận này có phải ranh giới khoang cháy không? Nếu có, đó là tường chống cháy (loại 1; loại 2 chỉ được dùng chia khoang cháy trong nhà bậc IV, V). Nếu không, hãy xét đến vách ngăn cháy.
2. Hồ sơ thiết kế PCCC yêu cầu giới hạn chịu lửa bao nhiêu? REI hay EI, bao nhiêu phút. Đây là con số quyết định, không phải cảm giác “làm dày cho chắc”.
3. Cửa và lỗ mở cần loại nào? Tổng diện tích lỗ cửa trên bộ phận ngăn cháy thường không vượt quá 25% diện tích bộ phận. Cửa phải đạt loại tương ứng và làm từ vật liệu không cháy.
4. Nghiệm thu bằng hồ sơ gì? Tường xây, bê tông dùng Phụ lục F. Hệ panel, thạch cao, kính dùng biên bản thử nghiệm đúng cấu hình.

❌ “Vách đạt EI 150 thì thành tường chống cháy.”

Không đúng. Tường chống cháy khác vách ở chức năng và chỉ tiêu R, không chỉ ở số phút. Một vách EI 150 vẫn là vách nếu không đáp ứng các yêu cầu về chịu lực, chiều cao và độ ổn định dành cho tường.

❌ “Vách chỉ cần dựng tới trần treo.”

Quy chuẩn yêu cầu vách ngăn cháy trong gian phòng có trần treo phải ngăn chia cả không gian phía trên trần.